Verschil tussen Nitraatkaart 2008-2011 en Nitraatkaart 2012-2015

Het RIVM heeft twee nitraatkaarten gepresenteerd. De verschillen tussen deze kaarten zijn te verklaren door de landbouwpraktijk en de weersvariatie.

Onlangs heeft het RIVM twee nitraatkaarten gepresenteerd, één voor de periode 2008-2011 en één voor de periode 2012-2015. De nitraatkaart geeft een ruimtelijk beeld van de nitraatconcentraties in water dat uitspoelt uit landbouwpercelen en natuurgebieden in Nederland. Deze kaarten geven aan waar gebieden liggen met een hoge nitraatconcentratie. Een hoge nitraatuitspoeling kan leiden tot verontreiniging van het diepere grondwater, maar het kan ook leiden tot kwaliteitsproblemen in het oppervlaktewater zoals eutrofiëring (het te voedselrijk worden van oppervlaktewater waardoor ecologische problemen ontstaan).

Er is een verschil tussen de kaart van de periode 2008-2011 en kaart van 2012-2015. Het oppervlak met gebieden met een concentratie van meer dan 100 mg/l (de rode kleur) is fors afgenomen. Het oppervlak met een donkergroene kleur (< 25 mg/l) is toegenomen.

Deze waarnemingen passen in het beeld van afnemende nitraatconcentraties op LMM-bedrijven tussen beide periodes. In de Zand-, de Klei- en de Lössregio zijn de nitraatconcentraties gemiddeld gedaald in het water dat uitspoelt uit de wortelzone, in de Veenregio is deze stabiel maar laag.

Landbouwpraktijk
De nitraatconcentratie wordt beïnvloed door de landbouwpraktijk op de bedrijven maar ook door weersvariatie tussen jaren. De landbouwpraktijk wordt samengevat in het stikstofbodemoverschot, dit is het verschil tussen de aanvoer van stikstof (uit onder andere bemesting) en de afvoer (waaronder het produceren van landbouwproducten) op landbouwbedrijven. Dit overschot kan als nitraat uitspoelen uit de wortelzone. Tussen de gekarteerde periodes is het stikstofbodemoverschot op de LMM-bedrijven gemiddeld afgenomen. We vermoeden daardoor dat de daling in de nitraatconcentratie deels het gevolg is van een efficiëntere bedrijfsvoering.

Weersinvloeden
De variatie in neerslag en temperatuur tussen jaren zorgt voor variatie in nitraatconcentratie tussen jaren. Deze variatie wordt voor een deel weggemiddeld door het gemiddelde van vier jaar te nemen. Toch zal dit een rol kunnen spelen omdat het weer over de twee periodes niet gelijk is. Hierdoor kan het verschil tussen beide nitraatkaarten ook deels gebaseerd zijn op toevallige variatie in het weer.

Arno Hooijboer en Dico Fraters (RIVM)                            LMM e-nieuws, juni 2017

Deel dit artikel: